Innofest-oprichter Anna van Nunen over ‘festival driven innovation’

26 november 2019

Als oprichter van Innofest is Anna van Nunen helemaal van het samenbrengen van innovatie, duurzaamheid en de wereld van festivals: festival driven innovation. Innofest zet festivals in als proeftuinen voor innovatiepilots en biedt impact ondernemers een veilige, meetbare en besloten omgeving om hun prototypes te testen. Alle innovatietrends komen daarbij langs: van blockchain ticketing en circulaire economie tot smart grid oplossingen. Anna maakt deze trends concreet en brengt ze in de praktijk in misschien wel de snelst groeiende sector van Nederland: festivals.

In het interview dat Lobke Elbers namens Travel Congress met haar had, deelt Anna enkele inzichten. Hoe kun je vanuit een praktische invalshoek impact innovaties testen en valideren, om als organisatie duurzame verandering teweeg te brengen gericht op de consument van de toekomst?

 


Wat is jouw visie op duurzame innovaties van de toekomst binnen leisure en toerisme?

“Vier jaar geleden was het een uitdaging om innovatietesten uit te voeren op festivals. In de opstartfase moesten we zelf kwartier maken over het belang van innovatie en thema’s adresseren waar ondernemers mee bezig zijn op het gebied van duurzame innovatie. Dat is na vier jaar totaal omgekeerd.

Er is een enorme vraag naar kennis en kennisdeling over duurzame innovatie en dat is nog niet altijd even gestroomlijnd. Dat komt omdat het onderwerp zelf voor diverse subsectoren redelijk nieuw is en organisaties vooral op eigen eilandjes het wiel aan het uitvinden zijn. De sector zoekt naar manieren om zelf te verduurzamen en met name naar het antwoord op de vraag hoe innovaties geïmplementeerd kunnen worden. Daar worden we nu veelvuldig voor benaderd. We zijn nu vier jaar bezig met Innofest en de positieve veranderingen op het gebied van innovaties in de festivalsector kunnen ook doorgetrokken worden naar de leisure en toerisme sector.”

 


Wat zijn de kritische succesfactoren van innovaties testen op een festival?

“Het voordeel van innovaties testen op een festival is met name het kunnen nabootsen van een omgeving die lijkt op de structuur van de stad. Op een festival is infrastructuur nodig, riolering, sanitair, stroom, manieren om je afvalwater te verwerken om schoon water te krijgen enzovoort. Daarnaast zijn er mensen met behoeftes zoals eten en slapen en daar moet over nagedacht worden. Het zijn zaken op logistiek gebied met betrekking tot crowd management die ook in een stad spelen.

Waar een stad met name op de duurzaamheid van de toekomst wordt gebouwd en niet ieder jaar opnieuw uitgevonden kan worden, kunnen festivals wel ieder jaar anders gebouwd worden. Dat maakt het aantrekkelijk om aan de slag te gaan met experimenten.

Een ander bijkomend voordeel is dat een festival heel meetbaar is. Je kunt letterlijk monitoren wat er op allerlei manieren inkomt en uitgaat. Je kunt een festivaldirecteur zelfs vergelijken met een soort alleenheerser. Deze persoon weet en bepaalt exact wat er gebeurt. Ook vergunning-technisch is een festival interessant. Je kunt best veel vergunnen op een festival wat je in de stad niet zomaar kunt doen.”

“Het voordeel van innovaties testen op een festival is met name het kunnen nabootsen van een omgeving die lijkt op de structuur van de stad.”

 


In hoeverre dient de filosofie achter Innofest en ‘Festival Driven Innovation’ als aanjager en platform voor duurzame innovaties in de festival en leisure sector?

“We zien onszelf als een versnellingsprogramma voor allerlei soorten impact innovaties, dat is de kern. Ongeveer de helft van de innovaties die we met ondernemers testen, ziet de festivalbranche als markt, maar de andere helft heeft andere doeleinden en focusmarkten. Het festival is het middel maar niet altijd het doel. We zijn er voor de ondernemers die zich in het festivaldomein bevinden, maar ook voor ondernemers die zich buiten dat domein bevinden, zoals de humanitaire sector of de gezondheidssector.

Wij werken met 11 festivals samen en weten wat de uitdagingen van de betreffende festivals zijn. Als het ons lukt, proberen we een relevante innovatie vanuit een ondernemer te matchen aan de uitdaging van het festival.

Vorig jaar hebben we een pilot gedaan met New Faces, waarbij 10% van de festivalvrijwilligers werden vervangen door nieuwkomers, statushouders, vluchtelingen en andere mensen die nieuw zijn in Nederland. Er waren een aantal festivals die met inclusiviteit en culturele diversiteit aan de slag wilden 22 festivals hanteren nu die manier van werken. Dit is een voorbeeld waarbij een concrete pilot aan een concrete vraag is gematcht. De pilot is enorm opgeschaald en wij zijn niet meer nodig. Dat lukt niet altijd, soms moeten we heel hard lobbyen bij het festival en vaak lukt het om de ruimte te krijgen.”

 


Sustainability, innovatie en social corporate responsibility zijn hot. Wat zijn de valkuilen en welke skills zijn er bij (grote) organisaties nodig om sustainability als innovatie te implementeren?

“Allereerst, sprekend vanuit mijn ervaring van de festivalsector, moet er voor alles een businesscase zijn en daar sta ik heel erg achter. Ondernemers met impact innovatie moeten dit gedachtegoed ook delen. Als een innovatie niet schaalbaar is, blijft het geld kosten. Aan de kant van de festivals vergt een innovatie testcase een investering, en festivals kun je eigenlijk vervangen door iedere organisatie.

Soms wordt er te snel gezocht naar de businesscase rondom duurzaamheid, maar ik geloof in de lange termijn businesscase. Duurzamer organiseren en met innovatie bezig gaan levert altijd iets op. Maar dat is een lange termijn businesscase en daarbij zijn lange termijn investeringen nodig. Innoveren met impact kost geld, maar de businesscase gaat over de jaren heen. Wat je daarnaast vaak ziet, is dat de organisatie zelf een hele verandering moet ondergaan die verder gaat dan alleen het aanstellen van een duurzaamheidsmanager. Die expertise is niet alomvattend. Expertise van duurzame productieprocessen en duurzaam organiseren zijn andere skills en competenties dan een intern veranderproces in gang zetten. Daar loopt impact innovatie weleens op stuk.

Slechts een klein percentage van de werknemers binnen een organisatie krijgt de doelstelling om met duurzaamheid bezig te gaan, terwijl het vraagstuk en de doelstelling organisatiebreed is. Een duurzaamheidsmanager gaat met een strategie aan de slag, maar krijgt niet altijd de missie mee om de andere 100 werknemers binnen de organisatie ook mee te krijgen. Los van een goede visie hebben moet een duurzaamheidsmanager ook een organisatieveranderaar zijn. Impact innovatie is geen top-down keuze, maar een organisatieverandering.”


“Impact innovatie is geen top-down keuze, maar een organisatieverandering.”


Hoe ziet het proces van innovatie naar een concrete test op een festival eruit?

“Ons team bestaat uit acht mensen, waarvan er vier werken als innovatiescout. Impact ondernemers komen via twee routes bij ons binnen; een aanmelding op de website of een testvraag via de mail. Het idee voor de pilot wordt gematcht aan de expertise en domeinen van de verschillende innovatiescouts. Vervolgens volgt een intake. Aan de hand van een ‘test canvas’ proberen we de testvraag scherper te formuleren en achterhalen we welke data nodig is om de ondernemer te kunnen helpen en welk festival daarbij past.

De vervolgstap is het pitchen van het idee aan alle festivals om te kijken welk festival de testvraag het best kan accommoderen. Zodra een goede match is gevonden, gaat de testcase over naar de productiefase.

Parallel daaraan wordt het communicatietraject gestart. We helpen met de PR van de ondernemer, maken een videocase van de test en na de pilot volgt een evaluatie om te kijken of de ondernemer voldoende feedback heeft opgehaald. We bemiddelen dan eventueel nog in de connectie naar een vervolgstap, zoals een accelerator, potentiële klant of een brancheorganisatie.”

 

Wat levert de data op van impact innovaties die getest worden op festivals?

“Festival-organisatoren weten over het algemeen erg goed wie er naar hun festival komt. Vaak is het bij het kopen van een ticket al bekend waar bezoekers vandaan komen en bij de grote festivals is tegenwoordig ook meer data bekend over de geboortedatum en dus de leeftijd. Deze data wordt in eerste instantie verzameld vanuit veiligheidsmaatregelen. Organisatoren hebben daarnaast zelf een aardig beeld van het publiek in termen van opleidingsniveau, gezinssamenstelling en een aantal andere factoren.

Wij proberen een ondernemer te helpen om zo goed mogelijk de innovatie te testen en waardevolle data te verzamelen. Het zijn altijd pilots, ze werken nog niet altijd zoals de ondernemer hoopt.”

 


Wat brengt een succesvolle pilot teweeg in de markt en hoe worden learnings vanuit de festivalsector verder gedeeld?

“Tijdens ADE 2019 hebben we tijdens de Green Conferentie zes alumni ondernemers van afgelopen jaar laten pitchen. Het is loslaten. We zijn goed in het begeleiden van pilots, en het verder opschalen moet je als ecosysteem van diverse sectoren doen.

Ondertussen realiseren we ons wel dat ons merk en onze PR sterk is en dat het ons lukt om innovatie anders te organiseren en tegelijkertijd het belang van impact innovatie zichtbaar te maken. We sturen persberichten uit van duurzame successen die we behalen, waarbij het succes van de ondernemer centraal staat. We nemen een rol in door het positieve verhaal van duurzaamheid te brengen en andere ondernemers en sectoren te laten zien dat het kan, waarmee we hopelijk stimuleren om ermee aan de slag te gaan. Tegelijkertijd is het ook een verandering in de markt. Organisaties zouden af en toe zelf ook hun nek moeten uitsteken om dit soort initiatieven te pushen en ondernemers uit te nodigen om impact innovatie vaker te testen.”

 


Wordt een duurzaam beleid ook ingezet als marketingtool voor festivals om meer festivalbezoekers te trekken?

“Een duidelijk duurzaamheidsbeleid kan ervoor zorgen dat festivals en de positie van festivals positief in het daglicht komt in de maatschappij. Dat hebben festivals ook wel nodig. Met de grote groei van festivals, regent het natuurlijk ook meer klachten en neemt de druk op de omgeving toe. Het is goed om dit verhaal ook te laten zien.

DGTL-festival in Amsterdam ambieert het eerste circulaire festival van Nederland te zijn. Ze hergebruiken alles, gaan over op duurzame stroom en zien ook dat dat best goed is als je dat in je communicatie doorvoert. Echter, hebben ze alles aan de achterkant ook echt op orde. Het is dus geen greenwashing. Ze zijn een voorbeeld voor de sector en zetten de PR er ook op in. Het is een manier om te laten zien dat festivals niet alleen vervuilend zijn en overlast gevend zijn, maar ook iets positiefs teweeg kunnen brengen.”

Lees meer over de break-out sessie van Anna van Nunen tijdens het Travel Congress.